Tworzenie się państw europejskich
Wojny między krajami sąsiednimi wywoływały w ludności poczucie solidarności i jedności. Wzmocniły przywiązanie do rządzącej dynastii. Na przykład Kapetyngów we Francji. Pomyślność skończyła się w XIV wieku. Liczba ludności stała się zbyt duża w stosunku do zasobów żywnościowych. Pojawiły się epidemie. Najstraszniejsza była "czarna śmierć". To znaczy epidemia dżumy, która między 1347 a 1353 rokiem zabiła ponad jedną czwartą ludności Europy. Do tego wciąż toczyły się wojny: na przykład wojna stuletnia w latach 1337-1453; wojna domowa w Anglii, to znaczy wojna Dwóch Róż. We wsiach i miastach wybuchały bunty, które były surowo tłumione. Doszło również do podziału w kościele. Od 1378 roku, kiedy w następstwie sporu pomiędzy biskupami francuskimi a papiestwem wybrano jednocześnie dwóch papieży. Jeden z nich został w Rzymie a drugi zamieszkał w Awinionie. Aż do roku 1417. Na wschodzie w Europie Środkowej, królestwa Czech, Węgier i Polski musiały stawiać czoła wrogom z Zachodu i ze Wschodu. Na Północy królowie Szwecji, Norwegii i Danii połączyli siły i walczyli ramię w ramię. W wieku XV, we Włoszech, zaczęła się nowa epoka, nazwana odrodzeniem. Z Hiszpanii i Portugalii żeglarze wyruszyli w poszukiwaniu nowego świata